Yaygın Sebzeler Adım Adım Yetiştirme

Üç sebze var ki, ilk yıl bahçesinde neredeyse herkesi mutlu eder: domates, salata ve soğan. Üçü de aynı yastıkta yetişebilir. Üçünün de bakımı basittir. Aşağıda ekim döneminden hasat gününe kadar yapılacak her adım sırayla anlatılıyor.

Önce Takvimi Görün

Bölgenizin son don tarihi bu tablonun üstünde gelir. Kıyı kesimde her şey iki–üç hafta öne kayar. İç bölgelerde geriye.

Adım Adım Uygulama

1. Yeri seçin. Günde en az 6 saat doğrudan güneş şart. Domates için 8 saat idealdir. Salata yarı gölgeye razı olur, hatta yazın gölge ister. Işık koşullarına göre bitki seçimi konusu tam da burada işinize yarar.
2. Toprağı hazırlayın. 25–30 cm derinlikte belleyin. Taşları ve kök artıklarını alın. Metrekareye 4–5 litre yanmış gübre veya olgun kompost karıştırın. Toprak avucunuzda top olup parmak baskısıyla dağılıyorsa kıvamı doğrudur.
3. Yastıkları çizin. 80–100 cm genişlik yeterli. Aradan 40 cm yürüme yolu bırakın. Yastığa asla basmayın; sıkışan toprakta kök gelişmez.
4. Domates fidesini hazırlayın. Tohumu şubat sonunda saksıya 1 cm derine atın. 20–22 derecede 7–10 günde çıkar. Fide çıkınca en aydınlık pencereye alın. Işık azsa gövde uzar, incelir. Dikimden 10 gün önce fideyi gündüzleri dışarı çıkarıp sertleştirin.
5. Domatesi dikin. Aralık 50–60 cm, sıra arası 70 cm. Fideyi ilk yaprakların hemen altına kadar gömün; gömülen gövdeden yeni kök çıkar. Dikerken herik (destek çubuğu) da çakın, sonra kökleri yaralamayın.
6. Salatayı ekin. Tohum çok küçüktür, 0,5 cm yeter. Sıra arası 25 cm. Çıkıştan iki hafta sonra seyreltin; bitkiler arası 20 cm kalsın. Seyrelttiklerinizi salataya atın, ziyan etmeyin. On beş günde bir yeni sıra ekerseniz hasat kesintisiz gider.
7. Soğanı dikin. Arpacığı sivri ucu yukarı bakacak şekilde, tepesi toprak yüzeyiyle aynı hizada bastırın. Aralık 10 cm, sıra arası 25 cm. Yeşil soğan istiyorsanız daha sık dikin, sonra bir atlayıp bir sökün.
8. Sulamayı düzene bağlayın. Sabah erken sulayın. Suyu dibe verin, yaprağı ıslatmayın. Domateste haftada 2 derin sulama, sık ve yüzeysel sulamadan iyidir. Salata kuruluğa dayanmaz, üst 5 cm hep nemli kalsın. Soğan hasattan 2–3 hafta önce susuz bırakılır. Damlama hattı kurarsanız işiniz üçe katlanmaz.
9. Malç serin. Kuru ot, saman veya yaprak. 3–5 cm kalınlık. Nemi tutar, yabancı otu keser, domateste toprak sıçramasını engeller.
10. Besleyin. Dikimden üç hafta sonra ilk takviye. Domates çiçeklenince potasyum ağırlıklı gübreye geçin. Salataya hafif azot yeter. Soğana yumru bağladıktan sonra azot vermeyin, yoksa boy atar başı küçük kalır.
11. Domatesi budayın ve bağlayın. Yaprak koltuklarından çıkan obur filizleri haftada bir elle koparın. Alt yaprakları toprakla temas etmeyecek şekilde temizleyin. Gövdeyi ipe sekiz çizerek bağlayın, sıkmayın.
12. Hasat edin. Domatesi dalında renk alınca, hafif yumuşayınca koparın. Salatayı dıştaki yapraklardan tek tek toplarsanız bitki üretmeye devam eder. Soğanda yapraklar sararıp devrilince sökün; 1–2 hafta gölgede kurutup saklayın.

Sık Yapılan Hatalar

• Erken dikim. Bir gecelik don domates fidesini bitirir. Toprak 15 derecenin altındaysa acele etmeyin.
• Yaprak üstünden sulama. Domateste mantar hastalıklarının bir numaralı sebebi budur.
• Seyreltmemek. Salatada en sık görülen hata. Sıkışık bitkiler ince kalır, hemen tohuma kalkar.
• Aşırı azot. Domatesin yaprağı bol, meyvesi yok oluyorsa sebebi genelde budur.
• Soğanı derine gömmek. Arpacığın omzu toprak üstünde kalmalı.
• Aynı yere aynı sebze. Domatesi üç yıl aynı yastığa dikmeyin. Münavebe yapın: domatesten sonra soğan, ardından baklagil iyi bir sıradır.
• Kimyasala hemen sarılmak. Yaprak biti ve tel kurdu için önce sabunlu su, kül ve refakatçi bitkiler denenir. Doğal mücadele yöntemleri çoğu zaman yeter.

Domatesin yanına fesleğen, soğanın yanına havuç ekin. Fesleğen böcek uzaklaştırır, soğan havuç sineğini şaşırtır.

Özet

Güneşli bir yer, kompostla beslenmiş gevşek toprak ve düzenli derin sulama. Bu üçü tamamsa domates salata soğan yetiştir