Bitki Beslenme ve Gübre Türleri

Gübre, bitkiye yemek vermek değil; toprağın eksiğini kapatmaktır. Bu farkı anladığınızda hem daha az gübre kullanır hem de daha iyi ürün alırsınız. Aşağıda hangi besinin ne işe yaradığını, organik ve kimyasal seçenekleri, uygulama zamanını ve dozajı adım adım bulacaksınız.

Önce şunu bilin: Bitki neyle beslenir?

Bitkinin ihtiyacı üç ana besin ve birkaç yardımcı elementtir. Gübre etiketlerindeki N-P-K sırası bu üçlüyü gösterir.

Adım adım gübreleme planı

1. Toprağınızı tanıyın. Kumlu toprak besini hızlı yıkar, sık ve az gübre ister. Killi toprak besini tutar, seyrek gübre yeter. Elinizde sıktığınızda dağılan toprak kumlu, yapışıp kalıp olan killidir. Mümkünse pH ölçün; sebzelerin çoğu 6,0–7,0 arasında rahat eder.
2. Temeli organik maddeyle atın. Ekimden 2–3 hafta önce her metrekareye 3–5 kg yanmış hayvan gübresi veya olgun kompost karıştırın. Bu, toprağın su tutmasını ve mikrobiyal hayatını düzeltir. Kompostu kendiniz üretiyorsanız işiniz hem ucuz hem kolaydır.
3. Yanmamış gübre kullanmayın. Taze hayvan gübresi kök yakar ve yabancı ot tohumu taşır. En az 6 ay dinlenmiş, kokusu keskin olmayan, ufalanan gübre kullanın.
4. Bitkinin dönemine göre besin seçin. Fide ve yaprak döneminde azot ağırlıklı; çiçeklenme başlayınca fosfor-potasyum ağırlıklı gübreye geçin. Domates çiçek açtıktan sonra azota devam ederseniz bol yaprak, az meyve alırsınız.
5. Uygulama zamanını doğru seçin. Sabah erken ya da akşamüstü gübreleyin. Öğle sıcağında ve doğrudan güneş altında uygulama yaprak yakar. Toprak kuruyken asla granül gübre atmayın.
6. Önce sula, sonra gübrele, sonra tekrar sula. Nemli toprakta besin çözünür ve köke ulaşır. Sıvı gübreyi de kuru toprağa vermeyin. Damlama sisteminiz varsa gübreyi suya karıştırıp az miktarda ve sık verebilirsiniz.
7. Gübreyi gövdeye değdirmeyin. Granülü bitkinin 8–10 cm uzağına, taç izdüşümüne halka şeklinde serpin. Ardından çapayla hafifçe toprağa karıştırın.
8. Sezon boyunca bölerek verin. Tek seferde çok gübre yerine 3–4 haftada bir az miktar daha etkilidir. Sebze sezonunda ilk uygulama dikimde, ikincisi dikimden 3–4 hafta sonra, üçüncüsü ilk meyveler tutunca yapılır.
9. Bitkiyi izleyin, takvime körü körüne bağlanmayın. Yaprak rengi koyu yeşil ve gelişme hızlıysa gübreye ara verin. Sararma ve durgunluk varsa önce sulama ve ışığı kontrol edin; sorun oradaysa gübre işe yaramaz.
10. Sezon sonunda toprağı dinlendirin. Hasat bitince yeşil gübre bitkileri (fiğ, yonca, hardal) ekip toprağa karıştırın. Kışa organik madde ile giren toprak, ertesi yıl çok daha az gübre ister.

Organik gübre seçenekleri

• Yanmış hayvan gübresi: Genel amaçlı. Sonbahar veya ekim öncesi toprağa karıştırılır.
• Kompost: Yavaş salınım, düşük risk. Fazlası zarar vermez.
• Solucan gübresi: Fide ve saksı bitkileri için ideal. Harcın %10–20'si kadar karıştırılır.
• Kemik unu: Fosfor kaynağı. Soğanlı çiçek ve meyve bitkilerinde dikim çukuruna bir avuç.
• Odun külü: Potasyum ve kalsiyum verir, pH'ı yükseltir. Metrekareye bir avuçtan fazla atmayın, asit seven bitkilere hiç vermeyin.
• Bitki çayı: Isırgan veya karahindibayı 10 gün suda beklet, 1'e 10 seyrelt. Ucuz azot takviyesi.

Küçük ölçekli bir organik gübre bahçe düzeninde çoğu zaman kompost, solucan gübresi ve odun külü üçlüsü tüm ihtiyacı karşılar.

Kimyasal (mineral) gübreler

• 20-20-20 gibi dengeli formüller: Genel bakım için. Sıvı olarak 1 lt suya 1–2 g.
• Amonyum sülfat / üre: Sadece azot. Yaprak sebzelerinde ve gelişme geriliğinde çok az miktarda.
• Potasyum sülfat: Meyve döneminde tat ve sertlik için.
• Yavaş salınıml