Bahçe Toprağı Hazırlama ve Kompost Yapımı

İyi bahçenin sırrı tohumda değil, toprakta. Toprağı doğru hazırlarsanız sulama azalır, hastalık düşer, verim artar. Aşağıda bahçe toprağı hazırlama işini sıfırdan, kendi başınıza yapabileceğiniz sırayla anlatıyorum.

Önce toprağınızı tanıyın

Toprak üç ana yapıda olur: kumlu, killi, tınlı. Hedef tınlı toprak: su tutar ama boğmaz.

• Basit el testi: Bir tutam nemli toprağı sıkın. Dağılıyorsa kumlu, parmakta yapışkan macun gibi kalıyorsa killi, şekil alıp hafif dokununca kırılıyorsa tınlı.
• Su geçirgenliği testi: 30 cm derinlikte bir çukur açın, suyla doldurun. Su 1-2 saatte inmiyorsa drenaj sorununuz var.
• pH: Bahçe marketlerinden alınan pH kiti yeterlidir. Çoğu sebze 6,0-7,0 aralığını sever.

Daha kesin sonuç için toprak analizi laboratuvarına küçük bir örnek gönderebilirsiniz. Örneği alanın 5-6 farklı noktasından, 20 cm derinlikten alıp karıştırın.

Adım adım toprak hazırlama

1. Alanı temizleyin. Çok yıllık yabani otları kökünden çıkarın. Ayrık gibi türler kalan kökten yeniden çıkar. Taşları ve inşaat molozunu ayırın.
2. Nem durumunu kontrol edin. Toprak çamurken asla işlenmez; yapısı bozulur, sertleşir. Elde şekil alıp kırılan nemde çalışın.
3. Gevşetin, devirmeyin. Çatal bel veya bahçe çatalını 25-30 cm daldırıp öne doğru kaldırın. Katmanları alt üst etmek toprak canlılarını zarara sokar.
4. Sıkışmış katmanı kırın. Alt tabaka sertse (özellikle yeni yapılmış bahçelerde) çatalla derin delikler açın, ince kum ve kompost karıştırın.
5. Organik madde ekleyin. Her metrekareye 3-5 cm kalınlığında olgun kompost veya yanmış hayvan gübresi serin. Üst 10-15 cm'e hafifçe karıştırın.
6. pH'ı düzeltin. Asitse (6'nın altı) tarım kireci, alkaliyse (7,5 üstü) bol organik madde, torf veya elenmiş yaprak çürüğü kullanın. Düzeltme yavaş olur; bir sezonda mucize beklemeyin.
7. Tesviye edin ve dinlendirin. Tırmıkla yüzeyi düzleyin. Ekimden 2-3 hafta önce bitirmeye çalışın; toprak oturur, mikrobiyal yaşam canlanır.
8. Yükseltilmiş yatak düşünün. Drenaj kötüyse veya toprak çok killiyse 20-30 cm yüksek yataklar en pratik çözümdür. Karışım olarak 5 kısım bahçe toprağı, 3 kısım kompost, 2 kısım perlit/iri kum iyi çalışır.
9. Malç serin. Ekimden sonra saman, kıyılmış yaprak veya ağaç kabuğu ile 3-5 cm örtün. Nem korunur, yabani ot azalır, sulama ihtiyacı düşer.

Kompost yapımı

Kompost, toprağınıza en ucuz ve en etkili yatırımdır. Mantık basit: kahverengi (karbon) ve yeşil (azot) malzemeyi dengelemek.

Kompost kurulumu

1. Yer seçin. Yarı gölge, drenajlı, toprakla temas eden bir köşe. En az 80x80 cm hacim ısınma için gerekir.
2. Tabanı havalandırın. İlk katman iri dal ve saman olsun.
3. Katman yapın. 1 ölçü yeşil, 2-3 ölçü kahverengi. Her katmanı hafif nemlendirin.
4. Nemi ayarlayın. Sıkılmış sünger kadar nemli olmalı. Su damlıyorsa fazla, tozuyorsa az.
5. Havalandırın. 7-10 günde bir dirgenle karıştırın. Karıştırılan yığın 2-3 ayda, karıştırılmayan 6-12 ayda olgunlaşır.
6. Olgunluğu kontrol edin. Koyu renk, ufalanan yapı, orman toprağı kokusu. Malzemeler tanınmıyorsa hazırdır.

Komposta girmeyecekler

• Et, kemik, süt ürünü, yağ (kemirgen ve koku çeker)
• Evcil hayvan dışkısı
• Hastalıklı bitki artığı, tohuma kaçmış yabani ot
• Kömür külü, boyalı-cilalı ahşap

Balkonda yaşıyorsanız kapaklı kova ile solucan kompostu (vermikompost) daha uygundur; kokusuz çalışır ve elde edilen sıvı gübre saksı bitkileri için mükemmeldir.

Sık yapılan hatalar

• Islak toprağı işlemek. En yaygın hata. Yapı bozulur, yıllarca düzelmez.
• Her yıl derin bellemek. Toprağı sürekli devirmek organik maddeyi hızla tüketir. Yüzeye kompost serip doğanın karıştırmasına izin verin.
• Ham gübre kullanmak. Yanmamış hayvan gübresi kökleri yakar ve yabani ot tohumu taşır. En az 6 ay bekletilmiş olanı seçin.
• Sadece kimyasal gübreye güvenmek. Besin verir ama toprak yapısını iyileştirmez. Organik madde ile birlikte düşünmek gerekir; gübre türleri arasındaki farkları bilmek burada işe yarar.
• Kompostu çok ıslak bırakmak. Ekşi koku ve sinek demektir. Bol kahverengi malzeme ekleyip karıştırın.
• Kum ile killi toprağı düzeltmeye çalışmak. Yanlış oranda kum, kili çimento kı