Bahçe Tasarımı ve Alanı Planlama

Bahçe kurmanın ilk adımı kazma değil, kalem. Alanı ölçmeden yapılan ekim, hemen her zaman kalabalık ve gölgeli bir bahçeyle sonuçlanır. Doğru planlanmış küçük bahçe tasarımı ise 10 metrekarede bile şaşırtıcı verim verir.

Aşağıdaki adımları sırayla uygulayın. Her adım bir sonrakinin girdisini oluşturuyor.

Adım Adım Alan Planlama

1. Alanı ölçün ve kağıda dökün

   Metre ile en ve boyu alın. Kareli kağıda çizin. Ölçek basit olsun: 1 kare = 25 cm. Duvarları, çiti, ağaçları, su musluğunu, kapıyı işaretleyin. Bu kaba kroki tüm kararların temeli.

2. Güneşi bir gün boyunca takip edin

   Sabah, öğlen ve ikindi olmak üzere üç kez bahçeye çıkın. Gölgede kalan yerleri krokiye tarayın. Sonuçta üç bölge çıkar:

   • Tam güneş: günde 6 saatten fazla ışık. Domates, biber, patlıcan, kabak, fesleğen.
   • Yarı gölge: 3–6 saat. Marul, ıspanak, roka, maydanoz, nane.
   • Gölge: 3 saatin altı. Sebze zorlanır. Süs bitkisi, oturma alanı ya da kompost için ayırın.

   Işık koşullarına göre bitki seçimi konusundaki ayrıntılı listeler bu haritayı doldururken çok işinize yarar.

3. Yolları ve erişimi önce çizin

   Yatağa basmak toprağı sıkıştırır. Bu yüzden yürüyeceğiniz hatları baştan ayırın. Pratik ölçüler:

   • Ana yol: 60–70 cm (el arabası geçebilsin).
   • Ara yol: 35–40 cm (tek ayak genişliği).
   • Yatak genişliği: en fazla 120 cm. İki yandan uzanınca ortaya elinizin yetmesi gerekir.
   • Tek taraftan erişilen yatak (duvar dibi): en fazla 70 cm.

4. Yatak tipini seçin

   Tip	Uygun olduğu yer	Not
   Toprak seviyesinde yatak	Toprağı iyi, düz alan	En ucuz. Kenarı taşla belirlenir.
   Yükseltilmiş yatak (25–40 cm)	Taşlı, killi, drenajı kötü toprak	Isınması hızlı, bakımı kolay.
   Saksı ve kasa	Beton zemin, teras	Sık sulama gerekir.

   Zemin betonsa balkon bahçesi mantığıyla ilerlemek daha doğru olur.

5. Su ve depoyu konumlandırın

   Hortumun ulaşamadığı köşe, ihmal edilen köşedir. Musluktan en uzak yatak 15 metreyi geçmesin. Damlama hattı kuracaksanız borunun geçeceği güzergâhı krokiye şimdi çizin. Sulama tekniği ve sistem kurulumu ayrı bir konu, ama yerleşimi burada karara bağlanır.

6. Bitkileri yüksekliğe göre sıralayın

   Temel kural: uzun bitki, kısa bitkiyi gölgelemesin.

   • Kuzey yarımkürede uzun bitkiler (domates, mısır, sırık fasulye) yatağın kuzey tarafına.
   • Orta boy (biber, patlıcan, lahana) ortaya.
   • Kısa ve yayılan (marul, soğan, çilek, otlar) güney kenara.
   • Sarmaşık türleri duvar ve çit boyunca dikey büyütülür. Küçük alanda dikey büyüme en büyük kazançtır.

7. Aralıkları gerçek ölçüyle koyun

   Fide küçük görünür, ama ağustosta yer ister. Yaklaşık aralıklar:

   • Domates: 50–60 cm
   • Biber, patlıcan: 40 cm
   • Marul: 25 cm
   • Kabak: 80–100 cm
   • Soğan, sarımsak: 10–12 cm
   • Fasulye (sırık): 20 cm, sıra arası 60 cm

   Tohum paketindeki aralık bilgisi de yol gösterir; tohum seçimi ve ekim zamanı planı bu adımla birlikte yürür.

8. Komşuluk ve rotasyonu not edin

   Aynı yere her yıl aynı aileyi ekmeyin. Yatakları 1-2-3-4 diye numaralayın. Domates-biber-patlıcan grubu bu yıl 1'de ise gelecek yıl 2'ye geçsin. Baklagiller toprağa azot bırakır, onlardan sonra yapraklı sebze iyi sonuç verir. Soğan ve sarımsak kokusu bazı zararlıları uzaklaştırır; doğal mücadelede işinizi kolaylaştırır.

9. Planı sahaya taşıyın

   İp ve kazık ile yatak sınırlarını gerçek boyutta gerin. Bir gün öyle bırakın. Yürüyün, bakın. Dar gelen yeri şimdi düzeltmek, ekimden sonra düzeltmekten çok kolay. Ardından toprak hazırlığına ve kompost eklemeye geçin.

Küçük alanda kural şu: az sayıda bitkiyi doğru aralıkla yetiştirmek, çok sayıda bitkiyi sıkışık yetiştirmekten daha fazla ürün verir.

Sık Yapılan Hatalar

• Gölgeyi ölçmemek. Duvar ya da ağaç gölgesi bahar ile yaz arasında yer değiştirir. Tek bir bakışa güvenmeyin.
• Yatağı çok geniş yapmak. 150 cm genişlikte ortadaki bitkiye ulaşamazsınız; oraya basarsınız, toprak sıkışır.
• Yol bırakmamak. Ekimden sonra yol açmaya çalışmak, kök zedelemekle biter.
• Her şeyi ekmek. İlk yıl 4-5 tür yeter. Sevdiğiniz ve sık tüketti