Ürün Hasat Zamanı ve Saklama

Hasat, bahçeciliğin en keyifli kısmı. Ama aynı zamanda en çok hata yapılan kısmı. Bir gün erken ya da bir hafta geç toplanan ürün, tadını ve dayanma süresini kaybeder. Doğru zamanda toplanmış bir domates tezgâhta iki hafta durur; olgunlaşmadan koparılmış olanı hiç kızarmaz.

Aşağıda sebze meyve hasat saklama işini baştan sona, sırayla anlatıyorum. Balkonda üç saksı da olsa, arka bahçede on metrekare de olsa mantık aynı.

Adım Adım Hasat

1. Sabahı bekleyin. Serinlikte, çiy kalktıktan hemen sonra toplayın. Bitki gece boyunca su depolamıştır, ürün diri olur. Öğlen sıcağında toplanan yaprak sebzeler bir saatte pörsür.
2. Islak toplamayın. Yağmurdan hemen sonra hasat etmeyin. Yüzeydeki nem, saklamada küf demektir. Bir gün bekleyin.
3. Makas veya bıçak kullanın. Elle çekip koparmak sapı yarar, yaraya mikrop girer. Kabak, patlıcan, biber gibi ürünlerde sapı 1-2 cm bırakarak kesin. Bahçecilik aletleri arasında keskin bir budama makası bu iş için en çok işe yarayan parçadır. Her kullanımdan önce bezle silin.
4. Olgunluk işaretine bakın, takvime değil. Her ürünün kendi sinyali var:
   • Domates: renk tabandan yukarı doğru eşitlenir, avuçta hafif yumuşar.
   • Salatalık: parlak ve düzgün; sararma başladıysa geçtiniz.
   • Kabak (sakız): 15-20 cm, kabuk tırnakla çizilebiliyorsa uygun.
   • Patlıcan: kabuk parlak; matlaştıysa çekirdek sertleşmiş.
   • Soğan-sarımsak: yaprakların yarısı devrilip sarardığında.
   • Patates: çiçek sonrası yeşil aksam kuruduğunda.
   • Marul, ıspanak, roka: dıştan yaprak yaprak alın, bitki üretmeye devam eder.
   • Fasulye (taze): tane kabuktan belirginleşmeden.
5. Sık toplayın. Salatalık, fasulye, kabak, biberde toplama devam ettikçe bitki yeni meyve yapar. Dalda bırakılan tek bir iri salatalık, bitkiye "işim bitti" sinyali verir.
6. Yıkamayı erteleyin. Uzun saklayacağınız ürünü yıkamayın. Toprağını elle veya kuru fırçayla silkeleyin. Yıkama, kabuktaki doğal koruyucu tabakayı bozar. Hemen tüketeceğiniz kısmı mutfakta yıkarsınız.
7. Ayırın. Çizik, ezik, kurtlu olanları ayrı bir kaba koyun. Bunları önce yiyin veya işleyin. Tek çürük meyve, kasadaki hepsini üç günde bozar.
8. Kürleyin (gerekli ürünlerde). Soğan, sarımsak, patates, balkabağı hemen depoya girmez. Gölgeli, havadar bir yerde bekletilir: soğan-sarımsak 10-14 gün, patates 1-2 hafta, balkabağı 10 gün. Kabuk sertleşir, ömür üçe katlanır.
9. Doğru yere kaldırın. Sıcaklık ve nem talebi ürüne göre değişir. Tablo işinizi kolaylaştırır.

Hangi Ürün Nereye?

Fazlasını Değerlendirme

• Dondurma: Fasulye, bezelye, brokoli önce 2-3 dakika kaynar suda haşlanır, buzlu suya alınır, kurutulup poşetlenir. Haşlanmazsa tat ve renk kaybolur.
• Kurutma: Biber, domates, otlar için en pratik yol. İnce dilimleyin, tek sıra hâlinde gölgede, hava akımlı yerde kurutun. Doğrudan güneş rengi bozar.
• Salça ve turşu: Ezik ama sağlam ürünler bu iş için ideal.
• Tohum ayırma: En iyi meyveleri tohum için işaretleyin. Bir sonraki sezonun tohum seçimi kendi bahçenizden çıkarsa, iklimine alışmış bitki elde edersiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Her şeyi buzdolabına koymak. Domates buzdolabında tadını yitirir, patates tatlanır ve kararır, soğan yumuşar.
• Elma ile aynı kutuya koymak. Elma, muz, domates etilen yayar. Yanındaki patates filizlenir, marul kararır. Ayrı tutun.
• Naylon poşette saklamak. Nem hapsedilir, üç günde küf çıkar. Kese kâğıdı veya delikli kap kullanın.
• Kök sebzelerin yapraklarını bırakmak. Havuç ve pancarın yaprağı kökten su çeker. Hasatta hemen kesin.
• Yıkayıp kaldırmak. Uzun süreli saklamada en yaygın hata.
• Geç toplamak. "Biraz daha büyüsün" düşüncesi kabuğu sertleştirir, çekirdeği irileştirir.
• Sonbahar hasadını hava tahminine bakmadan planlamak. İlk don, dal