Koklulu Çiçekler ile Ev Bahçesinde Hoş Kokulu Alan Oluşturma

Bir bahçeyi hatırlanır kılan şey çoğu zaman görüntüsü değil, kokusudur. Akşamüstü kapıyı açtığınızda karşılayan yasemin kokusu, patikada ayağınıza değen kekik, pencere altında açan hanımeli… Koku, bahçeyi bir dekordan yaşanan bir yere çevirir.

Kokulu bitkilerle çalışmak, normal süs bitkisi yetiştirmekten biraz farklıdır. Kokunun yoğunluğu güneşe, toprağa, sulamaya ve budama zamanına bağlıdır. Aşağıdaki adımlar, sıfırdan hoş kokulu bir alan kurmak isteyen biri için sırayla ilerler.

Adım Adım Kokulu Alan Kurmak

Kokuyu nerede duymak istediğinize karar verin.
- Oturma alanının çevresi, giriş kapısı yanı ve pencere altları birinci sıradadır.
- Koku havada yayılır; bitkiyi bahçenin uzak köşesine koyarsanız kokusunu hiç duymazsınız.
- Rüzgârın geldiği yönü birkaç gün gözleyin. Kokulu bitkileri rüzgârın size doğru estiği tarafa yerleştirin.
- Duvar önü ve avlu gibi yarı kapalı alanlar kokuyu tutar. Açık, rüzgârlı alanlar kokuyu dağıtır.
Işık durumunu ölçün.
- Çoğu kokulu tür günde en az 5-6 saat direkt güneş ister. Güneş azaldığında koku da azalır.
- Gölge alanınız varsa hosta yerine kokusu güçlü sardunya ya da bazı hanımeli çeşitlerini deneyin.
- Alanı sabah, öğlen ve ikindi olmak üzere üç kez fotoğraflayın. Gölgenin nereye düştüğünü böyle net görürsünüz. Işık koşullarına göre bitki seçimi konusundaki genel kurallar burada da geçerli.

Kokuyu takvime yayın.

Tek seferde patlayan bir bahçe yerine, aylara dağılmış bir koku takvimi kurun.

Dönem	Örnek bitkiler	Not
İlkbahar	Sümbül, nergis, leylak, frezya	Soğanlılar sonbaharda dikilir
Yaz	Lavanta, gül, fesleğen, mine çiçeği	Bol güneş ister
Yaz akşamları	Yasemin, itir, akşamsefası	Koku akşam güçlenir
Sonbahar	Kekik, biberiye, kasımpatı	Yaprak kokusu uzun sürer

Koku tiplerini karıştırmayın, ayırın.
- Çiçek kokuları (gül, yasemin, leylak) tatlı ve yoğundur.
- Yaprak kokuları (lavanta, biberiye, nane, kekik) dokununca ya da ezilince çıkar.
- Üç dört farklı yoğun çiçeği yan yana koymak kokuyu bulanıklaştırır. En az iki metre ara bırakın.
- Yaprak kokulu bitkileri patika kenarına, geçerken değecek şekilde dikin. En etkili yöntem budur.
Toprağı türe göre hazırlayın.
- Lavanta, biberiye, kekik gibi Akdeniz kökenli türler kumlu, drenajı iyi ve fakir toprak sever. Fazla besin kokuyu zayıflatır.
- Gül, yasemin ve leylak besleyici, organik maddesi yüksek toprak ister. Dikim çukuruna olgun kompost karıştırın.
- Ağır killi toprakta çukurun altına 5-10 cm çakıl veya iri kum koyun. Kök boğulması kokulu türlerde en sık ölüm nedenidir.
Dikimi doğru mevsimde yapın.
- Çalı ve tırmanıcılar: sonbahar sonu ya da erken ilkbahar.
- Soğanlı kokulu türler: sonbaharda, ilk donlardan önce.
- Tek yıllıklar ve fideler: don riski geçtikten sonra.
- Dikimden sonra ilk bol suyu verin, ardından toprak yüzeyi kuruyunca sulamaya geçin.
Sulamayı dengede tutun.
- Az ama derin sulama, koku üreten yağların yoğunlaşmasına yardım eder.
- Lavanta ve biberiyeyi yaz ortasında bile haftada bir sulamak genelde yeter.
- Gül ve yasemin daha düzenli su ister, ama yaprakları ıslatmayın.
- Damlama hattı kurarsanız işiniz çok kolaylaşır.
Budayarak koku üretimini sürdürün.
- Solmuş çiçekleri düzenli koparın. Bitki tohuma kaçarsa yeni çiçek açmaz.
- Lavantayı çiçek sonrası üçte bir oranında toparlayın, odunlaşmış kısma girmeyin.
- Yasemini çiçek bittikten sonra şekillendirin.
- Kekik ve nane gibi türlerde sürekli hasat, sürekli yeni sürgün demektir.
Saksı ve balkonda ayrı düşünün.
- Kokulu türler saksıda çok iyi sonuç verir; kokuyu tam oturduğunuz yere getirir.
- Drenaj deliği ve altta çakıl katmanı şart.
- Saksı toprağı hızlı kurur; yazın kontrolü günlük yapın.
- Yasemin, itir, fesleğen ve nane balkon için en güvenli başlangıçtır.
Zararlılarla erken ilgilenin.
- Gülde yaprak biti, naneli türlerde pas hastalığı sık görülür.
- Sabun çözeltisi ve yeterli hava dolaşımı çoğu problemi çözer.
- Yenilecek yapraklarda kimyasal kullanmayın. Doğal yöntemler burada zorunluluk.